ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਨਪੜ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ

ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਵੀ ਸਭ ਦਾ ਹੱਥ ਤੰਗ

ਬਠਿੰਡਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਮਾ

ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਸੱਤਾ ਤੇ ਕਾਬਜ ਰਹੀਆਂ ਦੋ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਥੇ 2007 'ਚ ਹੋਈਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਦੌਰਾਨ ਅਪਰਾਧੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉੱਥੇ ਜਿਸ ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਨਪੜ੍ਹ, ਅੰਗੂਠਾ ਛਾਪ ਤੇ ਘੱਟ ਪੜਿਆਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਉਸ ਤੋਂ ਇਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸ਼ਨਿਕ ਯੋਗਤਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਨਿੱਜੀ ਵਫਾਦਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਦਿਨੋਂ-ਦਿਨ ਨਿੱਘਰ ਰਹੇ ਰਾਜ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਿੱਕਲਣ ਲੱਗਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵੇਕਲਾ ਖੁਲਾਸਾ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਫਾਰ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਰਿਫਾਰਮਜ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਵਾਚ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਅਨ 'ਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਨਤਕ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਜਾਰੀ ਚੇਤਨਾ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਤੂ, ਦੂਜੇ ਅਤੇ ਤੀਜੇ ਸਥਾਨ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 351 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਤਿੰਨ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ 'ਚੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 2 ਅਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ 1 ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੋਵਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ 1-1 ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਾਖਰ ਤਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਯੋਗਤਾ ਨਹੀਂ। ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਇਹਨਾਂ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੋਣ ਕਮਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਹਲਫੀਆ ਬਿਆਨਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਸ 3 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਵੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 2 ਤੇ ਕਾਂਗਰਸ ਦਾ 1, ਮਿਡਲ ਪਾਸ 29 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 10, ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ 7, ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 6, ਭਾਜਪਾ ਤੇ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਦੇ 1-1 ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਦੂਜੇ ਦਲਾਂ ਦੇ ਸਨ। ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨੇ 73 ਮੈਟ੍ਰਿਕ ਪਾਸ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਿੰਨਾਂ 'ਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ 22, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਬਸਪਾ ਦੇ 16-16, ਭਾਜਪਾ ਦੇ 4, ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਦੇ 3, ਅਜ਼ਾਦ 6 ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਹੋਰਨਾਂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਹਨ। 12ਵੀਂ ਪਾਸ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 43 ਰਹੀ ਜਿੰਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕਾਗਰਸ ਦੇ 15, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 11, ਬਸਪਾ ਦੇ 8, ਬੀ. ਜੇ. ਪੀ. ਦੇ 4 ਅਤੇ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਦੀ ਇਹ ਗਿਣਤੀ 1 ਸੀ ਜਦੋਂ ਕਿ 3 ਅਜ਼ਾਦ ਸਨ। ਪਿਛਲੀਆਂ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਚੋਣਾਂ ਵੇਲੇ 351 'ਚੋਂ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 73 ਰਹੀ ਜਿੰਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਨੇ 32 ਗ੍ਰੈਜੂਏਟਾਂ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 20, ਬੇ. ਜੇ. ਪੀ. ਤੇ ਬਸਪਾ ਦੇ 5-5 ਅਤੇ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਦੇ ਤਿੰਨ ਉਮੀਦਵਾਰ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਨ। ਪ੍ਰੋਫੈਸ਼ਨਲੀ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ 53 ਵਿਅਕਤੀਆਂ 'ਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ 22, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 14, ਬੀ. ਜੇ. ਪੀ. ਦੇ 4, ਬਸਪਾ ਦੇ 5 ਅਤੇ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਦਾ 1 ਸੀ। ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ 351 'ਚੋਂ 41 ਉਮੀਦਵਾਰ ਪੋਸਟ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਸਨ ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ 13, ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ 12, ਬੀ. ਜੇ. ਪੀ. ਦੇ 5 ਅਤੇ ਸੀ. ਪੀ. ਆਈ. ਤੇ ਬਸਪਾ ਦੇ 3-3 ਸਨ ਬਾਕੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਹੋਰ ਦਲਾਂ ਨਾਲ ਸੀ। ਡਾਕਟਰੇਟ ਦੀ ਡਿਗਰੀ ਵਾਲਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਸੀ। ਵੇਰਵਿਆਂ 'ਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ 3 ਕੋਲ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਅਲੱਗ ਯੋਗਤਾ ਹੈ ਤੇ 27 ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਬੰਧੀ ਵੇਰਵੇ ਛੁਪਾ ਲਏ।
ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਸਰਵੇ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਜ਼ਰੀਏ ਦੇ ਪਾਜ ਉਘਾੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਰ 'ਚ ਔਰਤਾਂ ਲਈ 33 ਫੀਸਦੀ ਰਾਖਵੇਂਕਰਨ ਦੇ ਹੱਕ 'ਚ ਅਵਾਜ਼ ਉੱਠ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਮੋਹਰੀ ਰਾਜਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦਾ ਇਸ ਵਰਗ ਨੂੰ ਟਿਕਟਾਂ ਦੇਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਹੱਥ ਤੰਗ ਰਿਹਾ। ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਚੋਣ ਲੜੇ 117 ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ 'ਚੋਂ ਕੇਵਲ 10 ਔਰਤਾਂ ਸਨ ਜੋ ਕਿ ਸਿਰਫ 9 ਫੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੇ 94 ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੇਵਲ 5 ਫੀਸਦੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ 5 ਟਿਕਟਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕੌਮੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰੀ ਤੇ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਦਰਜਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਮਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਭਾਜਪਾ ਦੇ 23 'ਚੋਂ ਕੇਵਲ 1 ਹੀ ਮਹਿਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੀ। ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 6 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਇਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਦਲ ਨੇ ਕੋਈ ਮਹਿਲਾ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਨਹੀਂ ਉਤਾਰੀ। ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾ ਮਿਲਣ ਦੀ ਦੁਹਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਸਿਆਸੀ ਆਗੂਆਂ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ 22 ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੇ ਅਜ਼ਾਦ ਤੌਰ 'ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਦਿਖਾਈ। ਪੰਜਾਬ ਇਲੈਕਸ਼ਨ ਵਾਚ ਦੇ ਜਸਕੀਰਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਜਲਦੀ ਹੀ ਚੋਣਾਂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਇਸ ਲਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਅਤੇ ਸਵੈ ਪੜਚੋਲ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨਾਂ ਵਜੋਂ ਇਹ ਅਧਿਅਨ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਇਹ ਜਿੰਮੇਵਾਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਚੰਗੇ ਪੜ੍ਹੇ-ਲਿਖੇ, ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਅਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਆਪਣਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਣਾਉਣ ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਇਹ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਨੁਮਾਇੰਦਿਆਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਹਰ ਪੱਖ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਤਾਂ ਕਿ ਗਲਤ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਸਦਨ 'ਚ ਦਾਖਲਾ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।

ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੀਰਨੀ ਵੰਡਦੇ ਨੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ-ਪੁਸ਼ਪ ਲਤਾ

ਲੋਕ ਮੋਰਚਾ ਪੰਜਾਬ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਬਠਿੰਡਾ ਦੀ ਆਗੂ ਪੁਸ਼ਪ ਲਤਾ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਭਾਵੇਂ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਕੁੱਝ ਵੀ ਕਹਿਣ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਕਦੇ ਵੀ ਸੁਹਿਰਦ ਨਹੀਂ। ਬਲਕਿ ''ਅੰਨਾਂ ਵੰਡੇ ਸ਼ੀਰਨੀ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਘਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਦੇਹ'' ਦੀ ਤਰਜ਼ ਤੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੀਵਾਰ ਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਆਮ ਵਰਕਰ ਦੀ ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਦਾ।

ਬੋਧਿਕਤਾ ਦਾ ਮਜਾਕ ਹੈ ਇਹ-ਐਨ. ਕੇ. ਜੀਤ

ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਹਰਿਆਣਾ ਹਾਈਕੋਰਟ ਦੇ ਐਡਵੋਕੇਟ ਐਨ. ਕੇ. ਜੀਤ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਨਪੜਾਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤੀ 'ਚ ਅੱਗੇ ਲਿਆ ਕੇ ਬੋਧਿਕਤਾ ਦਾ ਮਜਾਕ ਉਡਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਿਆਸੀ ਪਾਰਟੀਆਂ 'ਚ ਜਮਹੂਰੀਅਤ ਨਾਂਅ ਦੀ ਕੋਈ ਚੀਜ ਨਹੀਂ। ਇੱਥੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਆਪਣੀ ਖੰਘ 'ਚ ਖੰਘਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਲ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਤਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦਾ ਖਤਰਾ ਨਾ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਵੇ।