ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਬਣ ਰਹੇ 'ਮਿੱਠੇ ਜਹਿਰਾਂ' ਤੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਜਾਨਾਂ ਨੂੰ ਖਤਰਾ
ਬਠਿੰਡਾ,ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਮਾ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਚ ਮਿਲਾਵਟ ਰੋਕਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਤਲਖ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਖੋਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਧੰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖੋਏ ਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਹੋਈਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ 'ਸਹਾਰਨਪੁਰ' ਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਮਾਵੇ ਵਾਲਾ ਨਕਲੀ ਖੋਆ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਮਿਲਾਵਟੀ ਸਮਾਨ ਰੇਲਵੇ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਾਰਨਪੁਰੀ ਖੋਏ ਦੀ ਕੀਮਤ 80 ਤੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਦਰਮਿਆਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅਸਲੀ ਦੁੱਧ ਤੋਂ 180 ਤੋਂ 200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਖੋਆ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਖੋਆ 250 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਕਲੀ ਮਾਲ ਨੂੰ ਕੋਲਡ ਸਟੋਰਾਂ 'ਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਕਲੀ ਖੋਆ ਬਠਿੰਡਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਪੁੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ 'ਚ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਜਿਕਰਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਨਜਦੀਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਠਿਆਈ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ 'ਚ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 24 ਘੰਟੇ ਚੌਕਸੀ ਰੱਖਣੀ ਕੋਈ ਅਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਇਸ ਮਿੱਠੇ ਜਹਿਰ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹਲਵਾਈ ਇਸ ਦੀ ਧੜਾਧੜ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚਲੇ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਲਵਾਈਆਂ ਤੇ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੀ ਇਹ ਮਾਲ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ•ਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੌਰਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਹਲਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਕੋਈ ਵੈਟ ਆਦਿ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਬਾਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਨਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਠਿਆਈ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ 'ਚ ਕਈ ਪਦਾਰਥ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਸਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹਲਵਾਈ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਆਦਿ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਈ ਨਮਕ ਦਾ ਤੇਜਾਬ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ 40 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਵਾਸਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਸਤ 70-80 ਰੁਪਏ ਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਤੇਜਾਬ ਦੀਆਂ 4 ਬੂੰਦਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਸਕਿੰਟਾਂ 'ਚ ਦੁੱਧ ਫਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਥੋਕ ਕਰਿਆਨਾਂ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਨਮਕ ਦੇ ਤੇਜਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਸੱਚ ਕਹੂੰ' ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਕਲੀ ਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਰਕ ਤੇ ਨਕਲੀ 'ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਗੁਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਰੇਟ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਠਿਆਈ, ਨਮਕੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਚ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਸਣ 'ਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਣੀ, ਖੰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਸਕਰੀਨ, ਚੈਰੀ ਦੀ ਜਗਾ ਪੇਠੇ ਜਾਂ ਕੱਦੂ ਦੀ ਰੰਗ ਦਿੱਤੀ ਨਕਲੀ ਚੈਰੀ, ਪਿਸਤੇ ਦੀ ਥਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਗਿਰੀ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਮਠਿਆਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਪਦਾਰਥ ਗੋਲ ਗੱਪਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਨਮਕ ਦਾ ਤੇਜਾਬ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਇਮਲੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੱਟੀ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਤੇਜਾਬ ਤੇ ਕੇਵਲ 2 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਠਿਆਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾੜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੰਗ ਵਧਣ ਵੇਲੇ ਜਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਖਦਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਘਰੇ ਹੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਕੈਂਸਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਕਮਜੋਰੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਖ੍ਰੀਦ ਕਰਨ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ-ਗੋਸਾਈਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸੱਤਪਾਲ ਗੋਸਾਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਮੂਹ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਖੋਆ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਮੂਹ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੋਸਾਈ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।
ਬਠਿੰਡਾ,ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਮਾ
ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਪਦਾਰਥਾਂ 'ਚ ਮਿਲਾਵਟ ਰੋਕਣ ਦੇ ਦਾਅਵਿਆਂ ਦੀ ਤਲਖ ਹਕੀਕਤ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਵਟੀ ਖੋਏ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਇਸ ਧੰਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਰੀਗਰਾਂ ਤੋਂ ਹਾਸਲ ਸੂਚਨਾਵਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਦੁੱਧ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਖੋਏ ਦੀਆਂ ਬੇਲਗਾਮ ਹੋਈਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਕਾਰਨ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ 'ਸਹਾਰਨਪੁਰ' ਤੋਂ ਲਿਆ ਕੇ ਮਾਵੇ ਵਾਲਾ ਨਕਲੀ ਖੋਆ ਵੇਚਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਮਿਲਾਵਟੀ ਸਮਾਨ ਰੇਲਵੇ ਰਾਹੀਂ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਸਿਹਤ ਮਹਿਕਮੇ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਕੋਈ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਾਰਨਪੁਰੀ ਖੋਏ ਦੀ ਕੀਮਤ 80 ਤੋਂ 100 ਰੁਪਏ ਦਰਮਿਆਨ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇੱਥੇ ਅਸਲੀ ਦੁੱਧ ਤੋਂ 180 ਤੋਂ 200 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ ਖੋਆ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਡੇਅਰੀ ਮਾਲਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਆਪਣੇ ਫਾਰਮ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਖੋਆ 250 ਰੁਪਏ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੱਲੋ 'ਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਕਲੀ ਮਾਲ ਨੂੰ ਕੋਲਡ ਸਟੋਰਾਂ 'ਚ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਹੈ ਕਿ ਵਧੇਰੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਨਕਲੀ ਖੋਆ ਬਠਿੰਡਾ, ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, ਲੁਧਿਆਣਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਜਲੰਧਰ ਆਦਿ ਖੇਤਰਾਂ 'ਚ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ 'ਚ ਪੁੱਜ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਅੱਗੇ ਇਹ ਛੋਟੇ ਕਸਬਿਆਂ 'ਚ ਸਪਲਾਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮਾਮਲੇ ਦਾ ਜਿਕਰਯੋਗ ਪਹਿਲੂ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਨਜਦੀਕ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮਠਿਆਈ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਸ਼ਹਿਰਾਂ, ਕਸਬਿਆਂ 'ਚ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਵੀ ਵੱਡੀ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਜਾਰੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ 24 ਘੰਟੇ ਚੌਕਸੀ ਰੱਖਣੀ ਕੋਈ ਅਸਾਨ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੂਤਰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਇਸ ਮਿੱਠੇ ਜਹਿਰ ਵੱਲ ਕੋਈ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਮੌਕੇ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਹਲਵਾਈ ਇਸ ਦੀ ਧੜਾਧੜ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਵਿਚਲੇ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਹਲਵਾਈਆਂ ਤੇ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਲਾਭ ਦੀ ਖਾਤਰ ਹੀ ਇਹ ਮਾਲ ਦੂਜੇ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਨੁੱਖੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਰ•ਾਂ ਖਤਰਨਾਕ ਦੱਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੌਰਤਲਬ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਹਲਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਤੇ ਕੋਈ ਵੈਟ ਆਦਿ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਆਬਾਕਾਰੀ ਵਿਭਾਗ ਵੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਸ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਟਨਾਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਠਿਆਈ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਉਸ 'ਚ ਕਈ ਪਦਾਰਥ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਸਮਾਂ ਪਾ ਕੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਸਤ ਮਹਿੰਗਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਬਹੁਤ ਹਲਵਾਈ ਪਨੀਰ ਅਤੇ ਗੁਲਾਬ ਜਾਮੁਨ ਆਦਿ ਮਠਿਆਈਆਂ ਲਈ ਨਮਕ ਦਾ ਤੇਜਾਬ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ 40 ਕਿੱਲੋ ਦੁੱਧ ਵਾਸਤੇ ਨਿੰਬੂ ਦਾ ਸਤ 70-80 ਰੁਪਏ ਦਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਉਥੇ ਤੇਜਾਬ ਦੀਆਂ 4 ਬੂੰਦਾਂ ਮਿੰਟਾਂ ਸਕਿੰਟਾਂ 'ਚ ਦੁੱਧ ਫਾੜ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਇਨਸਾਨੀ ਜਿਸਮਾਂ ਲਈ ਕਿੰਨਾ ਹਾਨੀਕਾਰਕ ਹੈ ਇਸ ਦੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਹਾਂਨਗਰ ਦੇ ਇੱਕ ਥੋਕ ਕਰਿਆਨਾਂ ਵਿਕਰੇਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਤਿਉਹਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਨਮਕ ਦੇ ਤੇਜਾਬ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਢੰਗ ਨਾਲ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਸੱਚ ਕਹੂੰ' ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਪੜਤਾਲ ਦਾ ਵੀ ਇਹੋ ਸਿੱਟਾ ਹੈ ਕਿ ਮਠਿਆਈਆਂ ਤੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨਕਲੀ ਵਰਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਰਕ ਤੇ ਨਕਲੀ 'ਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 10 ਗੁਣੇ ਤੋਂ ਵੀ ਜਿਆਦਾ ਰੇਟ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪੇਸ਼ਬੰਦੀਆਂ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮਠਿਆਈ, ਨਮਕੀਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ 'ਚ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਹਾਨੀ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਧੜੱਲੇ ਨਾਲ ਵਰਤੋਂ ਜਾਰੀ ਹੈ। ਸੂਤਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵੇਸਣ 'ਚ ਚੌਲਾਂ ਦੀ ਕਣੀ, ਖੰਡ ਦੀ ਥਾਂ ਸਕਰੀਨ, ਚੈਰੀ ਦੀ ਜਗਾ ਪੇਠੇ ਜਾਂ ਕੱਦੂ ਦੀ ਰੰਗ ਦਿੱਤੀ ਨਕਲੀ ਚੈਰੀ, ਪਿਸਤੇ ਦੀ ਥਾਂ ਮੂੰਗਫਲੀ ਦੀ ਗਿਰੀ ਆਦਿ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਆਮ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਮਠਿਆਈ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਦੇ ਮਨਭਾਉਂਦੇ ਪਦਾਰਥ ਗੋਲ ਗੱਪਿਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ਨਮਕ ਦਾ ਤੇਜਾਬ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਮਹਿੰਗੇ ਭਾਅ ਦੀ ਜਿੰਨੀ ਇਮਲੀ ਨਾਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਮੱਟੀ ਪਾਣੀ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦਕਿ ਤੇਜਾਬ ਤੇ ਕੇਵਲ 2 ਰੁਪਏ ਖਰਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਿਹਤ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਦੀਵਾਲੀ ਦੇ ਮੌਕੇ ਮਠਿਆਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਮਾੜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਤੇਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਬੰਦੀਸ਼ੁਦਾ ਰੰਗਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨਾਲ ਖਿਲਵਾੜ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਵੱਧ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਲਈ ਖੁਰਾਕੀ ਪਦਾਰਥਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵਧੀਆ ਤੇ ਮਹਿੰਗੇ ਅੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਸਸਤੇ ਅਤੇ ਘਟੀਆ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੰਗ ਵਧਣ ਵੇਲੇ ਜਿਆਦਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਖਦਸ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਖਤਰੇ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਸੁਆਣੀਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਘਰੇ ਹੀ ਮਠਿਆਈਆਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਵੱਲ ਮੁੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਵਲ ਹਸਪਤਾਲ ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੈਡੀਕਲ ਅਫਸਰ ਡਾ. ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਦਿਉਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਮਿਲਾਵਟ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਕੈਂਸਰ, ਸ਼ੂਗਰ, ਮਾਨਸਿਕ ਕਮਜੋਰੀ ਅਤੇ ਪਾਚਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਖ੍ਰੀਦ ਕਰਨ ਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋਣ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ-ਗੋਸਾਈਂ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸੱਤਪਾਲ ਗੋਸਾਈ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਦਿਵਾਲੀ ਦੇ ਤਿਉਹਾਰ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰੱਖਦਿਆਂ ਸਮੂਹ ਸਿਵਲ ਸਰਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਣੀਆਂ ਮਠਿਆਈਆਂ ਖੋਆ ਆਦਿ ਦੀ ਵਿਕਰੀ ਦੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਖਤ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਮੂਹ ਲੈਬਾਰਟਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮਾਨ ਦੀ ਜਲਦੀ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਦੇਣ ਦੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਸ੍ਰੀ ਗੋਸਾਈ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮਿਲਾਵਟਖੋਰਾਂ ਨੂੰ ਬਖਸ਼ਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ।
No comments:
Post a Comment
Note: only a member of this blog may post a comment.