ਮਾਲਵਾ ਪੱਟੀ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਨੇ ਫੜਿਆ ਦੁਆਬੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵਾਲਾ ਰਾਹ

ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਹਰ ਵਰ੍ਹੇ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ


ਬਠਿੰਡਾ, ਅਸ਼ੋਕ ਵਰਮਾ 

ਜਿੱਥੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਅਪਣਾ ਕੇ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵੱਲ ਘੱਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਵਹੀਰਾਂ ਦੇ ਚਰਚੇ ਆਮ ਹਨ ਉੱਥੇ ਬਠਿੰਡਾ ਪੱਟੀ 'ਚ ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਕਤਾਰ ਤੋਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਇਲਾਵਾ ਵੀ ਹੁਣ ਵਲਾਇਤ ਜਾਣ ਲਈ ਦੁਆਬੇ ਵਾਲੀ ਪਗਡੰਡੀ ਤੇ ਤੁਰਨ ਲੱਗਾ ਹੈ ਬਠਿੰਡਾ 'ਚ ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਾਫੀ ਵਧ ਗਈ ਹੈ ਪਿਛਲੇ 10 ਵਰਿ•ਆਂ ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਜਾਰੀ ਕਰਨ 'ਚ 5 ਗੁਣਾਂ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਲ 2002 'ਚ 1346, ਸਾਲ 2003 'ਚ 3115, ਸਾਲ 2004 'ਚ 4198, ਸਾਲ 2005 'ਚ 4830, ਸਾਲ 2006 'ਚ 5273, ਸਾਲ 2007 'ਚ 5302 ਅਤੇ ਸਾਲ 2008 ਦੌਰਾਨ ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 6496 ਰਹੀ ਸਾਲ 2009 ਅਤੇ 2010 'ਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡਿਆਂ 'ਚ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਭੂਤ ਸਵਾਰ ਰਿਹਾ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਵਰਿ•ਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਮਵਾਰ 7136 ਅਤੇ 7352 ਨਵੇਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਅਰਜੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਾਲ 2011 ਦੌਰਾਨ ਵੀ ਬਠਿੰਡਾ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦੇਸ਼ ਤੋਰਨ ਵਾਲੀ ਸਨਅਤ ਬਣਦਾ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਸਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ 6 ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਕਰੀਬ 4 ਹਜ਼ਾਰ ਪਾਸਪੋਰਟ ਅਪਲਾਈ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ ਪੁਲਿਸ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਸੂਚਨਾ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਦਾ ਕਰੇਜ ਘਟਿਆ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵਧਿਆ ਹੈ। 1 ਜਨਵਰੀ 2011 ਤੋਂ 31 ਮਈ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਕੋਲ ਪੜਤਾਲ ਲਈ 2649 ਪਾਸਪੋਰਟ ਆਏ ਜਿੰਨਾਂ 'ਚੋਂ 2259 ਜਾਂਚ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ 20 ਵਿਅਕਤੀ ਅਜਿਹੇ ਵੀ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਦੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਨਾ ਬਣਾ ਕੇ ਦੇਣ ਦੀ ਸਿਫਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਪੁਲਿਸ ਵਿਚਲੇ ਸੂਤਰਾਂ ਦਾ ਦੱਸਣਾ ਹੈ ਕਿ ਬਠਿੰਡਾ ਜ਼ਿਲ•ਾ ਵੀ. ਆਈ. ਪੀ. ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਆਮਦ ਦੇ ਸਿੱਟੇ ਵਜੋਂ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦਾ ਕੀ ਮਹਿਕਮੇ ਦਾ ਸਮੁੱਚਾ ਕੰਮ ਮੱਠਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਸੂਤਰਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਇਹ ਅੰਕੜਾ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬਠਿੰਡਾ ਇਲਾਕੇ 'ਚੋਂ ਮੁੰਡੇ-ਕੁੜੀਆਂ ਪੜਾਈ ਬਹਾਨੇ ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਤੇ ਨਿਊਜੀਲੈਂਡ ਸੈਟਲ ਹੋਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਮਹਾਂਨਗਰ 'ਚ 4 ਦਰਜ਼ਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਹਨ ਜੋ ਕਿ ਆਈਲੈਟਸ ਕਰਵਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ਆਈਲੈਟਸ ਦੀ ਸਿਖਲਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਮਹੀਨੇ 300 ਦੇ ਕਰੀਬ ਨੌਜੁਆਨ ਕੇਵਲ ਇਹਨਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ਾਂ 'ਚ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ 'ਚੋਂ 75 ਫੀਸਦੀ ਪਿੰਡਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਮੁਲਕਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕੈਨੈਡਾ, ਇੰਗਲੈਂਡ ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਆਦਿ 'ਚ ਜਾਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪੰਚਾਇਤ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਸੰਘ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਨੇਸ਼ਨ ਆਫ ਆਨ ਡਰੱਗਜ ਐਂਡ ਕਰਾਈਮ (ਯੂ. ਐਨ. ਓ. ਡੀ. ਸੀ.) ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਅਧਿਐਨ 'ਚ ਵੀ ਇਹ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਖੁਲਾਸਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਸਾਲ 20 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਨੌਜੁਆਨ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਿਕ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਲਈ ਬਰਤਾਨੀਆ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੀ ਥਾਂ ਹੈ ਯੂਰਪੀ ਮੁਲਕਾਂ 'ਚ ਜਾਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਵੀ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਹਰ ਤਰ•ਾਂ ਦਾ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਢੰਗ ਅਪਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚੋਂ 27 ਫੀਸਦੀ ਇੰਗਲੈਂਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰਕੇ ਜਹਾਜ ਚੜਨ ਵਾਲਿਆਂ 'ਚੋਂ 84 ਫੀਸਦੀ ਪੇਂਡੂ ਖੇਤਰ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਇਹਨਾਂ 'ਚੋਂ ਜਿਆਦਾਤਰ ਦੀ ਉਮਰ 21 ਤੋਂ 30 ਸਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਦ ਕਿ 31 ਤੋਂ 40 ਸਾਲ ਉਮਰ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਰਿਪੋਰਟ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਫਰਜੀ ਪਾਸਪੋਰਟ, ਫਰਜੀ ਵੀਜਾ, ਪਾਸਪੋਰਟ ਦਾ ਕਵਰ ਜਾਂ ਫੋਟੋ ਬਦਲਣ ਅਤੇ ਬੋਰਡਿੰਗ ਕਾਰਡ ਆਦਿ ਬਦਲ ਦੇਣ ਵਰਗੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਇਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਤੱਥ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਚੰਡੀਗੜ• ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਟੱਡੀ ਵੀਜੇ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਭੇਜਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਾਮੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਨੇ ਪਿੰਡਾਂ 'ਚ ਗਾਹਕ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਏਜੰਟ ਛੱਡੇ ਹੋਏ ਹਨ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ 'ਚ ਜਿੰਨੇ ਵੀ ਨੌਜੁਆਨ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ 65 ਫੀਸਦੀ ਦਾ ਸਬੰਧ ਦੁਆਬੇ ਦੇ ਚਾਰ ਜ਼ਿਲਿ•ਆਂ ਜਲੰਧਰ, ਕਪੂਰਥਲਾ, ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਤੇ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਨਾਲ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਮੋਗਾ, ਬਠਿੰਡਾ, ਸੰਗਰੂਰ ਅਤੇ ਫਰੀਦਕੋਟ 'ਚ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਲੱਗਾ ਹੈ ਯੂ. ਐਨ. ਓ. ਡੀ. ਸੀ. ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਜਾਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੈਸਾ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਵਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਮੀਨਾਂ ਵੇਚੀਆਂ ਅਤੇ ਜਾਨਾਂ ਗਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਯੂ. ਐਨ. ਦੀ ਇਸ ਸੰਸਥਾ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸੁਝਾਅ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੈਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਵਾਸ ਰੋਕਣ ਲਈ ਇਸ ਵਰਤਾਰੇ ਬਾਰੇ ਅੰਕੜੇ ਇਕੱਤਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਸਖਤ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਠੱਲ ਪਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡੀ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਜਾਵੇ।

ਮਸਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਹੈ- ਐਡਵੋਕੇਟ ਬਾਂਸਲ

ਨਾਗਰਿਕ ਭਲਾਈ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਐਡਵੋਕੇਟ ਮਨੋਹਰ ਲਾਲ ਬਾਂਸਲ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸਲ ਮਸਲਾ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦਾ ਹੈ ਉਹਨਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਜ਼ਾਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੇ 64 ਵਰ੍ਹੇ ਬਾਅਦ ਤੱਕ ਬਣੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ 'ਚ ਫੇਲ ਹੋਈਆਂ ਹਨ ਉਹਨਾਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇੱਧਰ ਕੋਈ ਵਸੀਲਾ ਨਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮੁੰਡੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਦੇਖਣ ਲੱਗੇ ਹਨ ਸ੍ਰੀ ਬਾਂਸਲ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਇਹ ਫਰਜ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਨੌਜੁਆਨਾਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇਣ ਪਰ ਦੁੱਖ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਪਾਸਿਓਂ ਪਿੱਠ ਕਰ ਲਈ ਹੈ ਜਿਸ ਦਾ ਸਿੱਟਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਬਾਹਰਲੇ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਦੌੜਨ ਦੇ ਰੂਪ 'ਚ ਨਿੱਕਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।